Peter ‘Teps’ de Koning haalt de woorden uit je mond

Er is niets mis met Engelse woorden in de Nederlandse taal. Een woord als computer is van harte welkom, het Nederlands had er nog geen equivalent voor bedacht. Suf wordt het wel wanneer Engelse woorden een plaats krijgen terwijl er prima Nederlandse alternatieven zijn.

Het Nederlandse scheldwoord (een vloek of verwensing) verliest de laatste jaren terrein aan allerlei varianten van het Engelse fuck. Fuck heeft een breed scala aan betekenissen, zoals het beschrijven van de geslachtsdaad. Die betekenis is in het Nederlands (nog) niet overgenomen, fuck wordt in het Nederlands (nog) niet gebruikt als werkwoord, maar vooral als bijvoeglijk naamwoord. Zie de volgende zin: “Dat was echt fucking vervelend werk”. Ook de verwensingen fuck you en fuck off worden steeds populairder, net als de Afro-Amerikaanse klassieker motherfucker en in minder mate (to) fuck up.

Het Nederlands zit vol met prima alternatieven. Ik verbaas me dat een klein taalgebied als het Nederlandse (22 miljoen sprekers) zoveel creatiever vloekt dan het enorme Engelse taalgebied, dat een beetje blijft hangen in shit, fuck, piss (en de typisch-Britse) verwensingen bloody en wanker. Toch nemen we deze schrale oogst van eeuwenlange vloekkunst graag over van de Britten en Amerikanen.

Als vervanger van de fuck you is er natuurlijk de ‘krijg de…’-verwensing, met klassiekers als krijg de tering en krijg de tyfus, het keurige krijg het heen en weer of het obscure krijg een strontoog. Vooral Rotterdammers en Hagenezen kennen een lange en originele scheldcultuur waarin deze verwensingen werden aangevuld. Waarschijnlijk was dat vooral om verwensingen van anderen effectief terug te kunnen kaatsen. De overtreffende trap werd gevonden in Krijg de touwtyfus, dan kan je (lekker) uitrafelen of krijg de vinkentering, dan kan je lekker vliegen of mijn favoriet: krijg de bombardementstyfus, dan kan je (lekker) puin ruimen.

Fuck off kan prima vervangen worden door donder op, flikker op, pleur(t) op, rot op, sodemieter op, teer(t) op, tief(t) op of zout op. Verwensingen met kanker laat ik liever links liggen. Bovenstaand rijtje bewijst dat je prima kan schelden met ziektes waar we de vaccinaties voor hebben klaarliggen.

Motherfucker is een mooi Engelstalig scheldwoord, maar het beledigen van iemand’s moeder heeft in Nederland nooit zoveel effect gehad. Het ontbreken van moeder-vloeken in het Nederlands bewijst dat wel (de krampachtige vertaling moederneuker tel ik niet mee, hoor je dat ooit wel eens iemand roepen?). De instroom van mensen uit culturen waar het aanhalen van de moeder als hoogst beledigend wordt ervaren, is misschien één van de oorzaken van de groeiende populariteit van motherfucker in Nederland. Motherfucker bewijst daarmee zijn nut en mag daarom als importvloek een plaats krijgen in het Nederlands.

Motherfucker klinkt ook gewoon goed. Toch zijn er genoeg Nederlandse vloeken met een prima klank. Ik ben erg dol op onze kloot-vloeken, Volgens mij is het gebruik van de testikel in de vloek uniek in de wereld. Er is natuurlijk de authentieke klootzak, maar de daarop geïnspireerde kloothommel en klootviool zijn misschien wel mooier. Klootzakken in de werkwoordsvorm (“Wat zit je daar nou te klootzakken?”) en verkloten zijn prima alternatieven voor to fuck up.

Ik loop nooit mee in de stoet van figuren die ons taal- en cultuurgebied willen vrijwaren van vreemde smetten, maar ik wilde deze fraaie verwensingen graag onder de aandacht brengen. Taal hoort niet in een reservaat, en ik roep ook niet op tot een beschermde status van Nederlandse verwensingen, maar wanneer het eens tegen zit… knal er dan zo’n lekkere oud-Hollandse teringvloek uit. Je zal zien dat het helpt!

Deze post werd mede mogelijk gemaakt door de Bond Tegen Overbodige Buitenlandse Vloeken.