Peter ‘Teps’ de Koning haalt de woorden uit je mond

Het is altijd fijn als je een cd vindt, waar je al een tijd naar zocht. Wat betreft ‘Chicano Power!’ had ik de hoop al een beetje opgegeven. Deze compilatie, verschenen op het superieure reggae/funk/latin-label SoulJazz, is helemaal uitverkocht en een herpersing zit er ook niet echt aan te komen.

De ondertitel van deze cd is ‘Latin rock in the USA 1968 - 1975’. In die woelige jaren roerden ook de Latino’s zich op muzikale wijze. Het bekendste voorbeeld is Santana, maar deze cd toont dat er in de underground ook nog genoeg interessants borrelde. Veel van de muziek was politiek geladen, want ook Latino’s hadden te maken met allerlei vormen van discriminatie.

In Californië ontstond Chicano Power, geïnspireerd op de Black Power-beweging van Afro-Amerikanen. Chicano’s is een term voor Amerikanen van Mexicaanse afkomst. Een aantal van hen is geboren in Mexico, anderen zijn tweede generatie immigranten en dan zijn er nog de mensen wier familie hun hele leven al in Californië en Texas woonden, maar die de pech hadden (of het geluk, het is maar hoe je het bekijkt…) dat de Amerikanen deze staten in de negentiende eeuw op Mexico veroverden. “We didn’t cross the border, the border crossed us” is het Chicano-gezegde dat deze geschiedenis samenvat. Zie de afbeelding.
Extreme makeover in vier stappen: de uitbreiding van de VS ten koste van Texas en Mexico (1836 - 1853).

Terug naar de muziek. Niet alle artiesten op ‘Chicano Power!’ zijn Mexicaans-Amerikaans. Ik ben zelf erg dol op Harvey Averne en zijn Barrio Band. Harvey was een Newyorkse jood, en Black Sugar, een andere favoriet van me, komt zelfs helemaal uit Peru. El Chicano bestaat dan natuurlijk wel weer uit Chicano’s. Ze komen uit East L.A., een wijk van Los Angeles en al meer dan honderd jaar de belangrijkste ‘Chicano-stad’ in de VS.

Ron Con Con - El Chicano.wma

Ik ben zelf nooit in East L.A. geweest, maar mijn goede vriend Taco wel. Voordat hij voor een half jaar naar Los Angeles vertrok om daar te studeren las en luisterde hij zich grondig in. Zo stuitte hij op ‘Chicano Power!’ en via de muziek ook op de politieke boodschap die er achter stak.

Het bleek dat de emancipatiestrijd van de Mexicaan-Amerikanen ook de nodige slachtoffers had gekost. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vochten goed geklede Latino-jongeren met geblokte blanke mariniers, die net terugkwamen uit de oorlog. De meeste gekleurde jongeren werden veroordeeld tot zware straffen terwijl de negen gearresteerde mariniers vrijuit gingen. De rellen, die in sommige wijken twee weken duurden, gingen later de geschiedenis in als de Zoot Suit Riots. Vanwege die mooie pakken dus.
De jeugdcultuur van de ‘Zoot Suis’ was vele jaren later inspiratiestof voor een toneelstuk.

Een ander verhaal was dat van Ruben Salazar, een kritische journalist die in 1970 onder verdachte omstandigheden aan zijn einde was gekomen. Salazar was correspondent van de ‘L.A. Times’ geweest in Vietnam. Eenmaal terug sprak hij zich vaak in klare woorden uit tegen de discriminatie van Mexicaanse Amerikanen en de zinloze oorlog in Vietnam. Tijdens een protest tegen die oorlog, met veel demonstrerende Chicano’s, greep de politie in. Er viel één dode: Salazar. De lijkschouwer concludeerde dat Salazar was doodgeschoten, maar een verdachte werd er nooit gearresteerd.
Ruben Salazar

Dat verhaal nam Taco in 2001 mee naar Californië. Nieuwsgierig naar de Chicano-cultuur pakte hij op een warme septemberdag de bus naar Whittier Blvd, East Los Angeles. Ik wist dat Taco me destijds een mailtje had gestuurd met daarin zijn verslag. Tot mijn vreugde lukte het me nog zijn brief op te diepen uit de krochten van mijn mailarchief. Na herlezing dacht ik dat het leuk was om dat met meer mensen te delen, niet in de laatste plaats omdat Taco gewoon erg grappig over serieuze zaken schrijft. Daarom bij deze zijn mail van 27 september straight uit East L.A.

Yo Teps!!

super groovy ghetto-gangsterdog!! Cholo Vatos

Ik moet u nog een komisch voorval vertellen. Eergisteren besloot ik naar East LA te gaan. Vroeg op, bus duurt 2 uur. Op Whittier blvd. stap ik uit, want dat is het begin van East LA en ik dacht om die een beetje op te lopen… niet al te ver natuurlijk…

Onderweg stop ik bij Tila’s Tacos want ik heb honger gekregen. Dat was iets voorbij het Ruben Salazarpark. En ik bestel een burrito en een koffie (3 refills) n begin te eten. Op de een of andere manier raakte ik in gesprek met een moddervette, besnorde Mexican American die naast me aan de bar zat. En ik vertelde dat ik van Holland kom en hij vertelt dat hij bezig is met een toneelstuk over Ruben Salazar. Dus ik zeg dat ik die knakker wel ken, eens gelezen ergens… en die gast kijkt me raar aan. huh? een Hollander die weet van Salazar? En hij begint geanimeerd te vertellen over wat hij en z’n vrienden van plan zijn. Het toneelstuk wordt zaterdagavond opgevoerd in het cafe waar Salazar is neergeschoten, The Silver Dollar.

Ik heb m’n burrito op inmiddels en hij stelt voor om mij mee te nemen naar The Silver Dollar. Dus ik klim in zn okerkleurige, volledig met papiertjes, McDonald’s-wraps en andere shit gevulde mini-van en rijd met hem Whittier op. En hij maar vertellen over de buurt, Mexicanen en het toneelstuk. We komen aan bij het cafe, annex theater (erg klein van binnen) en hij gaat effe naar binnen om te kijken of z’n vriend er is. En ja hoor, Ricardo komt naar buiten en is nog verbaaster dat er een Hollander iets weet van een al 30-jaar dood zijnde LA-times journalist die het helaas nooit volledig heeft gemaakt als martelaar. Maar daar gaat Ricardo nu voor zorgen.

‘Hier,’ de dikke Mexican American (Mario Juarez) wijst naar de grond, ‘hier is waar hij is neer geschoten. Het cafe is inmiddels helemaal verbouwd geweest, maar is nu terug gebracht naar zn oorspronkelijke staat, voor zover mogelijk’. Ricardo geeft me een folder met artikels van Ruben Salazar in de LA Times en verteld ondertussen dat de revolutie, zo vurig gevoerd in 1970 in de tussentijd is veranderd in een langzame, intellectuele (r)evolutie. Jongeren komen naar hem toe (The Silver Dollar is veranderd in een historisch Latino buurthuis) om te praten over raciale zooi. weet ik veel.

Ik kreeg een beetje de indruk dat het nogal zielig gesteld was met hen. Ricardo was eigenlijk acteur in Hollywood, heeft in een paar films gespeeld, maar nu moeten ze hem niet meer. Het toneelstuk betaalt hij uit eigen zak. En Mario moest later toch echt nog even benadrukken dat ze allebei werkten. Maar goed, hij was wel superaardig, want daarna bood hij aan om wat van East LA te zien. Hup, weer in de mini-van en crossen over Whittier, dieper in de Barrio. Hij wees een aantal plekken aan, restaurants en wegen. We reden terug over Cesar E. Chavez Avenue (Dat vroeger Brooklyn Ave.heette, en hoe Latino’s het nog steeds noemen.) En halverwege zette hij me af bij een Latino zeefdrukkerij. Waar Chicano-artiesten rondliepen en onderwijl erg boos keken.

Ik had Mario in Tila al gevraagd of East LA echt zo’n slecht gedeelte was. of die gangs er echt waren enzo. Hij gaf een ontwijkend antwoord, dat het afhing van de wijk. East LA is een erg groot gebied, dat in zichzelf weer allemaal wijken herbergt. Maar aan het eind, toen hij me dropte, zei hij toch wel dat ,als ik naar downtown zou lopen, ik langs een begraafplaats zou komen en dat het verstandiger was niet een van de zijstraatjes daar te nemen, maar gewoon doorlopen of de bus te nemen. Ik liep er later langs, en uitgezonderd van een jong (booskijkend) schoolmeisje (in uniform), een gangsterig uitziende 16-jarige en een heleboel voorbijrazende auto’s, stonk het er alleen maar heel erg. (het was erg warm die dag en vuilnis-, rottende burrito’s en piswalmen kwamen je tegemoet).Maar,… toch nog veilig thuis gekomen.

Ik zal effe kijke voor die band die je schreef. Er zit een Tower vlakbij waar ik woon. En Eric Sermon heeft een fantastische single uit feat. Marvin Gaye!!! Superrrrrrrrcool… Ik luister nu heel veel naar hip hop. Power 106 en 100.3 theBeat. Alicia Keys, die Beethoven aan z’n oor sabbelt en Ludacris, die in elke area een ho heeft. En nog een gast die alles mag doen cuz Im a thug. Kheb een bandje voor je gemaakt met supertoffe music durop. Eric & Marvin staan er ook op. Straight from the radioooyooo. Tis alleen jammer dat ze geen Nick Drake draaien op 100.3 TheBeat. maar goed. kstuur het allemaal op duurt allemaal erg lang waarschijnlijk,…. but okey.

der blitsmazzel
taco

Op deze site meer informatie over leven en dood van Ruben Salazar. Een geweldige Chicano-film is ‘A day without a Mexican’, dat op even humoristische als kritische wijze de vreemde verhoudingen tussen Amerikanen en Mexicanen schetst. En het toont als geen andere film de lastige spagaat waarin mensen met wortels aan beide zijden van de grens zich kunnen bevinden.